7 سپتامبر 2025- یک پژوهش جدید که در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعات دیابت(EASD) در وین، اتریش ارائه شد، نشان می دهد که شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر دیابت از طریق تحلیل سوابق الکترونیکی سلامت اعضای یک خانواده، امکان پذیر است.
این مطالعه توسط دکتر تاینایا توماس از دانشگاه استنفورد و همکارانش انجام شده است. تحقیقات پیشین نشان داده اند که تشخیص دیابت در یک عضو خانواده می تواند رفتارهای سلامت را در سطح خانوار بهبود بخشد، زیرا آگاهی از عوامل خطر دیابت (مانند چاقی، فشار خون بالا و چربی خون غیرطبیعی) در میان سایر اعضای خانواده افزایش می یابد. با این حال، بیشتر این مطالعات بر همسران یا افراد مبتلا به دیابت نوع ۲تمرکز داشته اند و سایر اعضای خانواده مانند نوجوانان یا افراد در معرض خطر را در نظر نگرفته اند.
در این مطالعه ی جدید، برای ارزیابی خطر دیابت در سطح خانوار و حمایت از پیشگیری خانوادگی، پژوهشگران از داده های سوابق الکترونیکی سلامت (EHR) و اطلاعات اداری استفاده کردند تا اعضای خانواده افراد بزرگسال مبتلا به پیش دیابت را که در یک خانه زندگی می کنند و تحت پوشش بیمه مشترک هستند، شناسایی کرده و عوامل خطر دیابت را در آن ها بررسی کنند. پیش دیابت، وضعیتی است که در آن فرد دارای قند خون غیرطبیعی است و در صورت عدم درمان یا تغییر سبک زندگی، معمولاً به دیابت نوع ۲تبدیل می شود.
این روش نوآورانه، هم بر جلوگیری از پیشرفت بیماری در فرد مبتلا به پیش دیابت تمرکز دارد و هم بر شناسایی زودهنگام خطر در سایر اعضای خانواده، که با توجه به افزایش شیوع دیابت در نوجوانان و جوانان، اهمیت ویژه ای دارد.
یافته های مطالعه
پژوهشگران گروهی از بزرگسالان مبتلا به پیش دیابت(قند خون ناشتا بین ۱۰۰تا ۱۲۵ میلی گرم بر دسی لیتر یا HbA1c بین ۵.۷ تا ۶.۴ درصد) و اعضای خانواده آن ها را در سال ۲۰۲۳شناسایی کردند. داده ها از سیستم درمانی کایزر پرماننته در شمال کالیفرنیا(KPNC)، یکی از بزرگ ترین سیستم های ارائه خدمات درمانی یکپارچه در ایالات متحده) استخراج شد که خدمات درمانی گسترده ای را به حدود ۴.۵میلیون نفر در شمال کالیفرنیا ارائه می دهد.
ویژگی های جمعیت شناختی، محل سکونت، استفاده از خدمات درمانی و نتایج آزمایشهای قند خون برای افراد شاخص و اعضای خانواده آن ها بررسی شد. شاخص توده بدنی(BMI) کودکان ۲ تا ۱۹سال بر اساس برنامهCDC محاسبه شد. عوامل خطر دیابت برای کودکان ۱۰سال به بالا و بزرگسالان ۱۸سال به بالا تعریف شد.
در میان ۳۵۶۶۲۶فرد بزرگسال مبتلا به پیش دیابت، میانگین سنی ۵۱ سال بود و ۵۲ درصد زن بودند. ترکیب نژادی شامل ۳۰ درصد سفیدپوست غیرهیسپانیک، ۲۸ درصد آسیایی، ۲۷ درصد هیسپانیک، ۹ درصد سیاهپوست، ۱ درصد جزایر اقیانوس آرام و ۵ درصد چندنژادی بود. چاقی در ۵۹ درصد از این گروه مشاهده شد.
۴۸ درصداز خانوارها تک نفره و 52 درصد چند نفره بودند. در بیش از سه چهارم خانوارهای چند نفره (۱۴۰۳۹۸خانوار)، حداقل یک عضو دیگر دارای عوامل خطر دیابت بود. در مجموع ۳۶۴۵۶۳عضو خانوار شناسایی شدند که شامل ۲۳۸۲۴۷بزرگسال و ۱۲۶۳۱۶کودک زیر ۱۸سال بودند. از میان کودکان، ۷۲۶۹۷ نفر بین ۱۰تا ۱۷سال سن داشتند.
عوامل خطر دیابت در ۶۵ درصد ازبزرگسالان و ۳۵ درصد ازکودکان شناسایی شد. شایع ترین عامل خطر، اضافه وزن یا چاقی بود که در ۵۵ درصد از بزرگسالان و ۳۴ درصد از کودکان ۱۰ تا ۱۷سال دیده شد. قند خون غیرطبیعی در ۳۲ درصد ازبزرگسالان مشاهده شد. در مجموع، ۴۸۲۹۷نفر (۲۰ درصد ازبزرگسالان) دارای نتایج آزمایشگاهی پیش دیابت و ۲۸۹۹۷نفر (۱۲ درصد ازبزرگسالان) دارای نتایج نشان دهنده دیابت نوع ۲بودند.
در میان کودکان، ۲۸۵نفر (کمتر از 1 درصد) شواهدی از دیابت نوع ۲ داشتند. این شواهد از طریق رجیستری دیابت سیستم درمانی ارزیابی شد که ممکن است شامل آزمایش خون یا تشخیص رسمی نباشد و نوع دیابت را مشخص نکند. در این مطالعه، نتایج آزمایشگاهی کودکان بررسی نشد و شناسایی پیش دیابت در آن ها به تحلیل های آینده موکول شده است.
دکتر توماس توضیح داد: «بسیاری از این افراد احتمالاً قبلاً تشخیص داده شده اند، اما تعداد قابل توجهی ممکن است از وضعیت خود بی اطلاع باشند و از طریق این مطالعه شناسایی شوند. اگر حتی درصد کمی از این افراد به تازگی تشخیص داده شوند، تأثیر قابل توجهی بر سلامت عمومی خواهد داشت».
در مورد کودکان، والدین می توانند در مواردی که کودک دارای اضافه وزن یا چاقی و عوامل خطر دیابت است، آزمایش های بیشتری انجام دهند. همچنین این موقعیتی مناسب برای ایجاد تغییرات سبک زندگی جهت کاهش خطر عوارض متابولیک در بزرگسالان و کودکان است.
دکتر توماس در پایان گفت: «تا جایی که می دانیم، این مطالعه نخستین پژوهشی است که از داده های سوابق الکترونیکی سلامت برای ارزیابی خطر دیابت در سطح خانوار استفاده می کند. یافته های ما نشان می دهد که خطر دیابت درون خانواده ها متمرکز است، اما تعداد کمی از مطالعات و برنامه های پیشگیری سلامت، خانواده ها را درگیر می کنند- که این یک فرصت از دست رفته برای پیشگیری جمعیتی از دیابت است».
او افزود: «تمام سیستم های سلامت می توانند از این رویکرد به عنوان یک راهبرد مبتنی بر داده برای شناسایی بهتر و هدفمند افراد در معرض خطر دیابت استفاده کنند. این روش می تواند پیام های پیشگیری و برنامه های درمانی را به جای افراد، به کل خانواده ها اختصاص دهد».
گام های بعدی تیم تحقیقاتی شامل بررسیهای بیشتر درباره مراقبتهای پیگیری اعضای خانواده، از جمله تشخیص دیابت یا سایر بیماری ها، مشارکت در مداخلات سبک زندگی، و تجویز داروهای کاهش دهنده قند خون خواهد بود.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-08-household-based-screening-methods-reveal.html